Cele przeprowadzania animaloterapii
Cele animaloterapii
Cele spotkań ze zwierzętami są ściśle powiązane z korzyściami, jakie mogą przynieść. Jeżeli spotkanie ma charakter edukacyjny lub terapeutyczny, cele muszą być wyszczególnione przed rozpoczęciem zajęć. Począwszy od tych najogólniejszych, mogą to być na przykład: poznanie reguł kontaktu ze zwierzęciem, czyli jak w bezpieczny sposób obchodzić się z nimi na zajęciach i poza nimi (na przykład, gdy dziecko spotka bezpańskiego psa); zapoznanie z prawami zwierząt i wypracowywanie odpowiedniej postawy w stosunku do nich; nauka wrażliwości, tolerancji i empatii; poznanie zasad sprawowania opieki i komunikacji ze zwierzętami[1]. Bardziej szczegółowe i wynikające z oddziaływań terapeutycznych cele podzielone zostały na cztery kategorie. Pierwsza z nich to cele psychiczne, czyli takie jak: redukcja stresu; obniżenie ciśnienia, lęku i napięcia; relaksacja; lepsza koncentracja uwagi; zwiększenie poczucia własnej wartości i polepszenie samopoczucia, wykształcenie umiejętności samostanowienia. Drugą grupą są cele fizyczne, wśród których można wyróżnić: poprawę sprawności ruchowej i koordynacji; rozwijanie zdolności utrzymywania równowagi oraz sprawności manualnej, usprawnienie poruszania się w przypadku osób z niepełnosprawnością (na przykład na wózku inwalidzkim). Trzecią kategorią są cele motywacyjne, do których można zaliczyć przede wszystkim wzrost chęci i motywacji do innych czynności, jak na przykład fizjoterapii, psychoterapii lub uczestnictwa w zajęciach resocjalizacyjnych, ponadto może to być także polepszenie kontaktu z terapeutą, opiekunem, grupą, jak i pracownikami ośrodka, do którego uczęszcza pacjent. Ostatnie są cele edukacyjne, które dotyczą między innymi zwiększenia zasobu słownictwa, wiedzy, czy polepszenie pamięci.
Animaloterapia zazwyczaj nie jest prowadzona samodzielnie, przeważnie jako integralna część wielu innych procesów leczniczych, terapeutycznych lub resocjalizacyjnych. W przypadku gdy ma ona za zadanie wspieranie psychoterapii, kładzie się nacisk na cele psychiczne i poprawę funkcjonowania pacjenta w sferze emocjonalnej – polepszenie samopoczucia, samooceny czy relaksację. Z kolei, gdy przeprowadzana jest obok fizjoterapii, stawiane są cele głównie fizyczne i rozwijanie sprawności ruchowej, na przykład usprawnianie funkcji neuromotorycznych podczas jazdy konnej. Ciekawym nurtem jest prowadzenie animaloterapii równolegle z terapią logopedyczną. Dziecko już w wieku dwóch lat będzie w stanie wykonywać ze zwierzęciem ćwiczenia, które mają za zadanie usprawniać aparat mowy, na przykład dmuchanie, dyszenie, ziewanie, powtarzanie językiem ruchów zwierzęcego języka, cmokanie, próby gwizdania i wiele więcej. Również naśladowanie innych ruchów i dźwięków wydawanych przez zwierzęta, pozytywnie wpływa na usprawnianie narządów artykulacyjnych. Ponadto zajęcia animaloterapii dają możliwość wprowadzenia wielu nowych i łatwo przyswajalnych słów i zwrotów.[2]. Spotkania ze zwierzętami, bez względu na ich rodzaj, mogą przynieść odmienne jak i wspólne korzyści. Te, o których można mówić w każdym przypadku, to z pewnością pozytywne oddziaływanie na sferę emocjonalną, relaksacja, poczucie bezpieczeństwa. To również bliskość i kontakt z istotą żyjącą, która jest przyjemnie ciepła i reaguje na dotyk pacjenta, któremu zwierzę okazuje pełną akceptację i zawsze jest przyjaźnie nastawione[3]. Również poszczególne rodzaje animaloterapii mogą wykazywać unikalne korzyści, jak w przypadku mruczenia kota i jego leczniczego wpływu, czy ćwiczeniach na koniu.
Tekst autorski, opublikowany w pracy dyplomowej licencjackiej: Natalia Plewniak-Roda, ,,Animaloterapia w resocjalizacji i profilaktyce”, Uniwersytet Śląski, Wydział Sztuki i Nauk o Edukacji, Cieszyn 2023.
[1] A. Franczyk, K. Krajewska, J. Skorupa, Animaloterapia, Wydawnictwo Impuls, Kraków, 2oo7, s. 30.
[2] M. Paszkiewicz, Dogoterapia w pigułce, Wydawnictwo Psychoskok 2017, s. 62-66.
[3] A. M. Kokocińska przy współpracy z Kaletą T. i Lewczuk D., Zooterapia z elementami etologii, Wydawnictwo Impuls, Kraków 2017, s. 23.